Cymraes ydw i, yn enedigol o gefn gwlad Ceredigion i deulu diwylliedig gyda llawer o lyfrau. Ces i fy magu mewn tyddyn oedd yn cadw tair buwch, un mochyn a geifr. Does dim traddodiad o ferched yn cael gyrfa tu allan i'r tŷ yn fy nheulu. Fi oedd y person cyntaf yn y teulu i fynd i goleg celf. Rydw i’n un o'r merched cyntaf o'r cefndir hwn i gael gyrfa lwyddiannus fel artist gweledol.

Rydw i wedi arddangos yn helaeth ers canol y chwedegau yng Nghymru, gweddill Prydain ac yn rhyngwladol. Yn 2008 cefais fy anrhydeddu gan Brifysgol Cymru gyda gradd Doethur er Anrhydedd. Roeddwn i’n un o dri artist a ddewiswyd i arddangos gwaith o Gymru yn Tsieina yn 2009. Y ddau artist arall oedd Christine Mills ac Iwan Bala. Rydw i hefyd wedi cyfrannu at Ŵyl y Smithsonian yn Washington DC yn 2009. Mae fy ngwaith yn adlewyrchu fy ymateb i lefydd arbennig, i hanes, i ddiwylliant ac i hunaniaeth. Mae’n braf iawn gweld bod llawer o Gymry’n casglu fy ngwaith ac rydw i'n mwynhau cael ymateb cadarnhaol iddo.

Mae diddordeb mawr gen i mewn datblygiadau byd Celf ar ddechrau'r ugeinfed ganrif: artisitiad fel Henry Mattisse, Kandinsky, a Paul Klee. Rydw i’n hoff iawn o waith Roger Cecil o Aberteleri a fu farw yn 2015.

Sylfaen y gwaith yw perthynas gyda’r byd naturiol, e.e. creithiau mwyngloddio, corsydd, cysgodion a mannau gwyllt Ceredigion. Mae hanes dros y canrifoedd a chwedlau sy’n gysylltiedig â mannau arbennig hefyd yn bwysig i fi.

Yn ogystal, rydw i wedi cael fy nylanwadu gan yr athronydd J. R. Jones a wnaeth gysylltiad cryf rhwng y tir a'r iaith sy'n gysylltiedig ag ef.

Rydw i’n artist sy’n mynd allan i'r wlad i fannau arbennig, ac yn gwneud nodiadau mewn pensil yn gyflym, ar bapur maint 8”x10’’. Rydw i’n gweithio wedyn yn y stiwdio ar raddfa fwy o faint os bydd y syniad yn ddiddorol. Byddaf yn gweithio ar ddarnau o waith am wythnosau, weithiau misoedd. Byddaf weithiau yn ychwanegu neu newid rhywbeth mewn blynyddoedd.

Rydw i’n gweithio mewn dyfrliw ar bapur. Byddaf yn ychwanegu creon a gwêr neu dywod neu grit i greu gwead diddorol. Ar gynfas, y paent gorau i fi yw paent olew. Yn y 70au a’r 80au roeddwn i hefyd yn defnyddio lliw ar gotwm i greu cysylltiad gyda gwaith traddodiadol merched: clytwaith a matiau rhacs.

Datblygu iaith haenog bersonol mewn ymateb i leoliadau penodol yw sylfaen fy ngwaith. Mae fy ymwybyddiaeth o berthyn i genedl leiafrifol wedi cryfhau dros fwy na hanner canrif ac wedi arwain at lawer o'r mynegiadau sy'n bresennol yn fy ngwaith diweddar. Rydw i am ddangos mai Cymraes ydw i â pherthynas arbennig gyda hanes a llenyddiaeth Cymru dros y canrifoedd. Rydw i’n defnyddio cerfiadau Ogam; marciau cynnar o oes y cerrig; yr Wyddor Farddol (Coelbren y Beirdd) yn ôl Iolo Morgannwg; llythrennau a llawysgrifen wedi eu ffurfio fel yng ngeiriau hoff feirdd Cymru. At hyn, rydw i bellach yn ychwanegu persbectif newydd yn seiliedig ar fapiau a delweddau mwy diweddar a dynnwyd gan ddronau. Defnyddiwyd Trawsfynydd fel tir tanio i'r fyddin o 1903, gan adael marciau geometrig ar y dirwedd. Rydw i’n cyferbynnu’r marciau hyn â geiriau Hedd Wyn a ffurfiannau daearegol.

Rydw i wedi dod yn ymwybodol o waith yr Athro J. R. Jones a’i lyfr arbennig Prydeindod. Rydw i wedi benthyca rhai o’i ymadroddion, megis “cynddaredd gwahanrwydd” a “cydymdreiddiad” i bwysleisio fy Nghymreictod yn y cyfansoddiadau. Mae datblygu iaith bersonol mewn gwrthgyferbyniadau lliw wedi bod yn ganolog i mi ers mwy na hanner canrif.